Senin, 04 Desember 2023

Basa Rinengga

 

BASA RINENGGA

 

Basa rinengga kuwi basa kang direngga, rengga tegese paes. Basa rinengga tegese basa sing dipaesi utawa dipacaki supaya luwih apik, endah, merbawani (berwibawa), lan ngresepake. Basa rinengga biasane nganggo tembung kawi sing sok-sok angel dingerteni tegese. Biasane, basa rinengga dianggo sajrone karya sastra, upacara adat, wayang, kethoprak, lan kadang-kadang uga dianggo ing pasrawungan (percakapan) saben dina.

Basa rinengga sing bakal dibahas ing kene yaiku paribasan, bebasan, lan saloka.

1.   Paribasan, yaiku unen-unen sing ajeg panganggone (tetap penggunaannya), mawa teges entar (berisi makna kiasan), lan ora ngemu teges pepindhan (tidak berisi pengandaian).

Tuladha:

a.       Adigang-adigung-adiguna, tegese ngendelake kakuwatan, kaluhuran, lan kapinterane.

b.      Anak polah bapa kepradah, tegese tingkah polahe anak dadi tanggung jawabe wong tuwane.

c.       Kebat kliwat, gancang pincang, tegese tumindak kanthi kesusu asile ora bakal maremake.

2.    Bebasan, yaiku unen-unen sing ajeg panganggone (tetap penggunannya), mawa teges entar (berisi makna kiasan), lan ngemu teges pepindhan (berisi pengandaian/perbandingan), sing dipindhakake utawa dibandhingake yaiku kahanan lan sipate manungsa.

Tuladha:

a.       Nglungguhi klasa gumelar, tegese mung kari nemu penake tanpa melu rekasane.

b.      Nututi layangan pedhot, tegese mburu barang sepele sing asile ora sumbut karo rekasane.

c.       Suduk gunting tatu loro, tegese tumindak ora bener pisan, njalari kapitunan rong jinis.

3.    Saloka, yaiku unen-unen ajeg panganggone (tetap pengunannya) lan ngemu teges pepindhan (berisi pengandaian/perbandingan), sing dipindhakake utawa dibandhingake yaiku wonge. Biyasane nganggo pepindhan (pengandaian/perbandingan) kewan utawa barang.

Tuladha:

a.       Asu belang kalung wang, tegese wong asor nanging sugih bandha Donya.

b.      Cebol nggayuh lintang¸tegese wong mlarat nduwe gegayuhan (impian) sing mokal kasembadan (tidak mungkin tercapai).

c.       Kacang ora ninggal lanjaran, tegese sipate ana kora beda adoh karo sipate wong tuwane.

Persamaan lan perbedaan:

 

Paribasan

Bebasan

Saloka

Unen-unen sing ajeg panganggone

Mawa teges entar

(berisi makna kiasan)

-

Ngemu teges pepindhan (berisi pengandaian/perbandingan)

-

(sing dibandhingake kahanan & sipat)

(sing dibandhingake wonge)

Tidak ada komentar:

Posting Komentar