BASA
RINENGGA
Basa
rinengga kuwi basa kang direngga, rengga tegese paes. Basa rinengga tegese basa
sing dipaesi utawa dipacaki supaya luwih apik, endah, merbawani (berwibawa),
lan ngresepake. Basa rinengga biasane nganggo tembung kawi sing sok-sok angel
dingerteni tegese. Biasane, basa rinengga dianggo sajrone karya sastra, upacara
adat, wayang, kethoprak, lan kadang-kadang uga dianggo ing pasrawungan (percakapan)
saben dina.
Basa
rinengga sing bakal dibahas ing kene yaiku paribasan, bebasan, lan saloka.
1. Paribasan,
yaiku unen-unen sing ajeg panganggone (tetap penggunaannya), mawa teges
entar (berisi makna kiasan), lan ora ngemu teges pepindhan (tidak
berisi pengandaian).
Tuladha:
a. Adigang-adigung-adiguna,
tegese ngendelake kakuwatan, kaluhuran, lan kapinterane.
b. Anak
polah bapa kepradah, tegese tingkah polahe anak dadi tanggung
jawabe wong tuwane.
c. Kebat
kliwat, gancang pincang, tegese tumindak kanthi kesusu asile
ora bakal maremake.
2. Bebasan,
yaiku unen-unen sing ajeg panganggone (tetap penggunannya), mawa teges
entar (berisi makna kiasan), lan ngemu teges pepindhan (berisi
pengandaian/perbandingan), sing dipindhakake utawa dibandhingake yaiku
kahanan lan sipate manungsa.
Tuladha:
a. Nglungguhi
klasa gumelar, tegese mung kari nemu penake tanpa melu
rekasane.
b. Nututi
layangan pedhot, tegese mburu barang sepele sing asile
ora sumbut karo rekasane.
c. Suduk
gunting tatu loro, tegese tumindak ora bener pisan, njalari
kapitunan rong jinis.
3. Saloka,
yaiku unen-unen ajeg panganggone (tetap pengunannya) lan ngemu teges
pepindhan (berisi pengandaian/perbandingan), sing dipindhakake utawa
dibandhingake yaiku wonge. Biyasane nganggo pepindhan (pengandaian/perbandingan)
kewan utawa barang.
Tuladha:
a. Asu
belang kalung wang, tegese wong asor nanging sugih bandha
Donya.
b. Cebol
nggayuh lintang¸tegese wong mlarat nduwe gegayuhan (impian)
sing mokal kasembadan (tidak mungkin tercapai).
c. Kacang
ora ninggal lanjaran, tegese sipate ana kora beda adoh karo sipate
wong tuwane.
Persamaan
lan perbedaan:
|
|
Paribasan |
Bebasan |
Saloka |
|
Unen-unen sing ajeg panganggone |
√ |
√ |
√ |
|
Mawa teges entar (berisi makna kiasan) |
√ |
√ |
- |
|
Ngemu teges pepindhan (berisi
pengandaian/perbandingan) |
- |
√ (sing dibandhingake kahanan & sipat) |
√ (sing dibandhingake wonge) |
Tidak ada komentar:
Posting Komentar